CASTELAO EN PONTEVEDRA

 

Castelao en doce obras: unha hora para percorrer en Pontevedra as caras do artista

O Museo de Pontevedra propón un itinerario dunha hora pola segunda planta do Edificio Castelao que condensa en doce pezas a evolución artística, literaria, social e política dunha das figuras fundamentais da cultura galega. O paseo non pode ser máis acaído que agora, trala exitosa exhibición de «A derradeira leición do mestre».

Unha hora e doce obras. Ese é o punto de partida da proposta «O Museo en 1 hora. Castelao en doce obras», un percorrido cun díptico con texto de Francisco Fernández Barbosa co que o Museo de Pontevedra invita a achegarse ás múltiples facetas de Alfonso Daniel Rodríguez Castelao a través dunha selección de pezas distribuídas nas dúas salas que a institución lle dedica na segunda planta do edificio co seu nome.

Artista, escritor, investigador, médico ou político, condensar a súa traxectoria nunha visita breve non é tarefa sinxela. O itinerario opta por seguir a súa evolución desde os primeiros traballos ata o exilio, apoiándose nunha colección especialmente relevante, xa que o Museo conserva máis de 1.800 obras súas, boa parte da súa produción.

O percorrido comeza cun «Autorretrato», arredor de 1916, que permite descubrir tamén a súa dedicación á caricatura, un xénero no que retratou numerosas figuras do seu tempo. A continuación aparece o óleo central do «Tríptico dos cegos», de arredor de 1915. A presenza das persoas cegas será recorrente na súa obra, ligada tamén aos problemas de visión que padeceu durante boa parte da súa vida.

«Autorretrato». / Castelao

O Castelao atento ás novas linguaxes artísticas aparece no cartel da «Exposición Castelao», sobre a viaxe por Europa en 1921 na que entrou en contacto con técnicas de gravado de vangarda, e tamén en «Vento mareiro» (1922), unha estampa na que a paisaxe galega cobra protagonismo.

A quinta parada, «O fracasado da emigración», pertencente ao Álbum Nós (1916-1918), introduce de cheo a crítica social. Caciquismo, desigualdades, problemas do campesiñado ou emigración percorren os 49 debuxos desa obra. A vertente literaria chega coa proba de cuberta de «Un ollo de vidro», o seu primeiro libro, publicado en 1922.

O compromiso político ocupa as seguintes estacións. «Para que remate esta vergonza, vota o Estatuto!», de 1936, lembra a implicación de Castelao na campaña polo Estatuto de autonomía, mentres «A derradeira leición do mestre», debuxo da serie Galicia Mártir (1937), remite á represión da Guerra Civil e á figura do seu amigo Alexandre Bóveda, fusilado polo franquismo. O óleo que Castelao realizou en Bos Aires en 1945 a partir dese debuxo estivo exposto por primeira vez no Museo de Pontevedra entre o 25 de xuño e o 27 de setembro deste ano, cun número de visitas récord.

O exilio abre outra etapa. A serie «Debuxos de Negros» (1939), reflicte o contacto de Castelao coa comunidade negra en Cuba e Estados Unidos; e «Como na parábola de Pieter Brueghel», da serie Os meus compañeiros (1941), recupera o tema da cegueira para establecer un símil coa Guerra Civil.

«Debuxos de Negros». / Castelao

As máscaras de «Os vellos non deben de namorarse» (1941) amosan a súa faceta teatral, mentres o percorrido péchase con «Co pensamento en Galiza» e «Sempre en Galiza» (1943-1944), manuscrito e libro que sintetizan unha parte esencial do seu pensamento político. «Sempre en Galiza» publicou a súa primeira edición en Bos Aires en marzo de 1944.

(FARO DE VIGO)